Urlop opiekuńczy wszedł do kodeksu pracy w 2023 r. jako część pakietu work-life balance. Daje 5 dni w roku na opiekę nad bliską osobą, która z poważnych względów medycznych potrzebuje wsparcia. Pracodawca nie może odmówić, ale też nie płaci za te dni. Wyjaśniamy, kto może z niego skorzystać i jak go zawnioskować.
Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego urlop opiekuńczy w wymiarze 5 dni, w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.
Kodeks pracy, art. 173¹ § 1
Kto jest członkiem rodziny
Przepisy wymieniają: syna, córkę, matkę, ojca i małżonka. Druga grupa to osoby mieszkające z pracownikiem w tym samym gospodarstwie domowym, np. partner, teściowa, rodzeństwo. Nie trzeba wykazywać pokrewieństwa, wystarczy wspólne mieszkanie.
Jak wziąć urlop opiekuńczy
- Złóż wniosek najpóźniej na 1 dzień przed rozpoczęciem urlopu, w postaci papierowej lub elektronicznej.
- Podaj imię i nazwisko osoby wymagającej opieki i przyczynę potrzeby opieki.
- Przy członku rodziny wskaż stopień pokrewieństwa, a przy domowniku — adres zamieszkania.
- Wykorzystaj urlop w dniach, w których miałbyś pracować. Dni możesz rozłożyć na części.
| Uprawnienie | Wymiar | Płatność |
|---|---|---|
| Urlop opiekuńczy (art. 173¹) | 5 dni w roku | bezpłatny |
| Zwolnienie z powodu siły wyższej (art. 148¹) | 2 dni lub 16 godzin | 50% wynagrodzenia |
| Opieka nad dzieckiem do 14 lat (art. 188) | 2 dni lub 16 godzin | 100% wynagrodzenia |
| Zasiłek opiekuńczy z ZUS | do 60 dni (dziecko) lub 14 dni (inny członek rodziny) | 80% podstawy |
Ochrona przed zwolnieniem
Od dnia złożenia wniosku do dnia zakończenia urlopu opiekuńczego pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę. Wyjątkiem jest upadłość lub likwidacja firmy oraz zwolnienie dyscyplinarne.
Wpływ na staż i świadectwo pracy
Okres urlopu opiekuńczego wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Wykorzystane dni wpisuje się do świadectwa pracy, żeby kolejny pracodawca wiedział, ile zostało w danym roku. Jeśli potrzebujesz dłuższej przerwy, rozważ urlop bezpłatny.
Najczęściej zadawane pytania
Czy urlop opiekuńczy jest płatny?
Nie. Za te dni nie przysługuje wynagrodzenie, chyba że pracodawca dobrowolnie przewidzi to w regulaminie.
Czy pracodawca może odmówić urlopu opiekuńczego?
Nie, jeśli wniosek spełnia wymogi i został złożony najpóźniej dzień przed urlopem.
Czy potrzebne jest zaświadczenie lekarskie?
Przepisy go nie wymagają. We wniosku podajesz przyczynę potrzeby opieki.



