Przez lata pytanie „ile płacicie?” było w polskiej rekrutacji czymś między faux pas a odwagą. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 o przejrzystości wynagrodzeń zmienia tę kulturę z perspektywy prawa. Państwa członkowskie miały czas na jej wdrożenie do 7 czerwca 2026 roku, a część obowiązków — dotyczących samej rekrutacji — obowiązuje w Polsce już od końca 2025 roku.
Dyrektywa 2023/970
Celem dyrektywy jest egzekwowanie zasady równego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. Unijny ustawodawca uznał, że bez przejrzystości ta zasada pozostaje deklaracją — trudno dochodzić równej płacy, nie wiedząc, ile zarabiają inni.
- Prawo pracownika do informacji o średnich wynagrodzeniach w jego kategorii.
- Obiektywne, neutralne płciowo kryteria ustalania płac i awansów.
- Przeniesienie ciężaru dowodu na pracodawcę w sporach o dyskryminację płacową.
- Odszkodowania obejmujące pełne zaległe wynagrodzenie i premie.
Widełki w ogłoszeniach
Kandydat ma prawo otrzymać informację o wynagrodzeniu początkowym lub jego przedziale — przed rozmową kwalifikacyjną albo w ogłoszeniu. Pracodawca nie może też pytać o wynagrodzenie w poprzednich miejscach pracy. Nazwy stanowisk i treść ogłoszeń mają być neutralne pod względem płci.
Co to oznacza w praktyce
Firmy, które dotąd ustalały pensję „pod kandydata”, muszą stworzyć siatkę płac z przedziałami dla stanowisk. To największa zmiana organizacyjna: bez spójnej struktury wynagrodzeń nie da się podać uczciwych widełek.
Widełki
Przedział podany w ogłoszeniu powinien odpowiadać rzeczywistej siatce. Zbyt szerokie widełki („6 000–25 000 zł”) formalnie spełniają wymóg, ale niszczą zaufanie kandydatów i mogą zostać zakwestionowane.
Raportowanie luki płacowej
Pracodawcy zatrudniający co najmniej 100 osób będą raportować lukę płacową między kobietami a mężczyznami. Częstotliwość zależy od wielkości firmy.
| Liczba pracowników | Częstotliwość raportu | Pierwszy raport |
|---|---|---|
| 250 i więcej | co roku | 2027 (za 2026) |
| 150–249 | co 3 lata | 2027 (za 2026) |
| 100–149 | co 3 lata | 2031 (za 2030) |
| poniżej 100 | dobrowolnie | — |
Jeżeli raport wykaże w danej kategorii pracowników różnicę co najmniej 5%, której pracodawca nie uzasadni obiektywnymi kryteriami i nie skoryguje w ciągu sześciu miesięcy, konieczna będzie wspólna ocena wynagrodzeń z udziałem przedstawicieli pracowników.
Przejrzystość nie zaczyna się od raportu. Zaczyna się od pytania, czy potrafimy uzasadnić każdą różnicę w pensjach.
Monika Adamczyk
Jak się przygotować
Firmy, które zaczną wcześnie, zyskają czas na korektę nieuzasadnionych różnic bez presji terminów i ryzyka sporów. Przygotowanie warto rozłożyć na etapy.
- Audyt wynagrodzeń — zestawienie płac według stanowisk, poziomów i płci.
- Wartościowanie stanowisk — obiektywne kryteria: umiejętności, wysiłek, odpowiedzialność, warunki pracy.
- Siatka płac — przedziały dla każdej kategorii stanowisk.
- Przegląd ogłoszeń i procesów rekrutacyjnych — widełki, neutralne nazwy, usunięcie pytań o historię płac.
- Komunikacja — wyjaśnienie pracownikom zasad, zanim zaczną o nie pytać.
Szczególną uwagę warto poświęcić składnikom zmiennym: premiom uznaniowym, dodatkom i benefitom. Dyrektywa obejmuje całe wynagrodzenie, a to właśnie w nieformalnych bonusach najczęściej kryją się różnice, których nikt nie potrafi wyjaśnić.
Jawność wynagrodzeń bywa przedstawiana jako biurokratyczny ciężar. Doświadczenie firm, które wprowadziły ją dobrowolnie, pokazuje jednak drugą stronę: krótsze procesy rekrutacyjne, mniej negocjacji opartych na sprycie i większe zaufanie zespołu. Lupa przyłożona do płac nie zawsze pokazuje przyjemny obraz — ale lepiej zobaczyć go samemu niż w pozwie.



