Nr 04 · Jesień 2026Kwartalnik o pracy, ludziach i wynagrodzeniach21 listopada 2026

Nr 04 · Jesień 2026 · Prawo pracy

Urlop opiekuńczy — 5 dni na opiekę nad bliskim. Zasady i wniosek

Urlop opiekuńczy to 5 dni w roku na osobistą opiekę nad członkiem rodziny lub domownikiem z poważnych względów medycznych. Jest bezpłatny, ale chroni przed wypowiedzeniem. Wyjaśniamy różnice wobec zwolnienia na dziecko i siły wyższej.

B[email protected]
24 października 2026 · 2 min czytania
Urlop opiekuńczy — 5 dni na opiekę nad bliskim. Zasady i wniosek
Fot. Witizia (original picture), modification: Mielon / Wikimedia Commons (CC0)

Urlop opiekuńczy wszedł do kodeksu pracy w 2023 r. jako część pakietu work-life balance. Daje 5 dni w roku na opiekę nad bliską osobą, która z poważnych względów medycznych potrzebuje wsparcia. Pracodawca nie może odmówić, ale też nie płaci za te dni. Wyjaśniamy, kto może z niego skorzystać i jak go zawnioskować.

Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego urlop opiekuńczy w wymiarze 5 dni, w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.

Kodeks pracy, art. 173¹ § 1

Kto jest członkiem rodziny

Przepisy wymieniają: syna, córkę, matkę, ojca i małżonka. Druga grupa to osoby mieszkające z pracownikiem w tym samym gospodarstwie domowym, np. partner, teściowa, rodzeństwo. Nie trzeba wykazywać pokrewieństwa, wystarczy wspólne mieszkanie.

Jak wziąć urlop opiekuńczy

  1. Złóż wniosek najpóźniej na 1 dzień przed rozpoczęciem urlopu, w postaci papierowej lub elektronicznej.
  2. Podaj imię i nazwisko osoby wymagającej opieki i przyczynę potrzeby opieki.
  3. Przy członku rodziny wskaż stopień pokrewieństwa, a przy domowniku — adres zamieszkania.
  4. Wykorzystaj urlop w dniach, w których miałbyś pracować. Dni możesz rozłożyć na części.
UprawnienieWymiarPłatność
Urlop opiekuńczy (art. 173¹)5 dni w rokubezpłatny
Zwolnienie z powodu siły wyższej (art. 148¹)2 dni lub 16 godzin50% wynagrodzenia
Opieka nad dzieckiem do 14 lat (art. 188)2 dni lub 16 godzin100% wynagrodzenia
Zasiłek opiekuńczy z ZUSdo 60 dni (dziecko) lub 14 dni (inny członek rodziny)80% podstawy

Ochrona przed zwolnieniem

Od dnia złożenia wniosku do dnia zakończenia urlopu opiekuńczego pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę. Wyjątkiem jest upadłość lub likwidacja firmy oraz zwolnienie dyscyplinarne.

Wpływ na staż i świadectwo pracy

Okres urlopu opiekuńczego wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Wykorzystane dni wpisuje się do świadectwa pracy, żeby kolejny pracodawca wiedział, ile zostało w danym roku. Jeśli potrzebujesz dłuższej przerwy, rozważ urlop bezpłatny.

Najczęściej zadawane pytania

Czy urlop opiekuńczy jest płatny?

Nie. Za te dni nie przysługuje wynagrodzenie, chyba że pracodawca dobrowolnie przewidzi to w regulaminie.

Czy pracodawca może odmówić urlopu opiekuńczego?

Nie, jeśli wniosek spełnia wymogi i został złożony najpóźniej dzień przed urlopem.

Czy potrzebne jest zaświadczenie lekarskie?

Przepisy go nie wymagają. We wniosku podajesz przyczynę potrzeby opieki.

B

Autor / autorka

[email protected]

Pisze dla Lupy o prawo pracy i o tym, jak naprawdę wygląda praca w polskich firmach.

Czytaj dalej