Odprawa emerytalna należy się każdemu pracownikowi, którego umowa o pracę kończy się w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy. Kodeks pracy gwarantuje minimum w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, a przepisy szczególne i układy zbiorowe mogą przewidywać więcej. Pokazujemy, kiedy pracodawca musi ją wypłacić i jak ją policzyć.
Pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.
Kodeks pracy, art. 92¹ § 1
Warunki odprawy emerytalnej
- Umowa o pracę. Odprawa nie przysługuje na zleceniu ani w B2B.
- Spełnione warunki do emerytury lub renty w chwili zakończenia pracy.
- Związek przyczynowy. Umowa kończy się „w związku z przejściem” na emeryturę. Nie musi to być ten sam dzień, ale musi istnieć wyraźny związek.
- Tryb rozwiązania nie ma znaczenia. Wypowiedzenie, porozumienie stron czy wygaśnięcie umowy terminowej — każda z tych dróg daje prawo do odprawy.
Tylko raz w życiu
Pracownik, który otrzymał odprawę emerytalną lub rentową, nie może nabyć do niej prawa ponownie. Jeśli wrócisz do pracy na emeryturze i potem odejdziesz, kolejnej odprawy z kodeksu nie będzie.
Ile wynosi odprawa emerytalna
Podstawę liczy się jak ekwiwalent za urlop: składniki stałe z miesiąca nabycia prawa, zmienne jako średnia z 3 (lub 12) miesięcy. Przy pensji 6 500 zł brutto bez dodatków odprawa wyniesie 6 500 zł brutto. Od odprawy pobiera się zaliczkę na podatek, ale nie płaci się od niej składek ZUS.
| Grupa | Wysokość odprawy |
|---|---|
| Pracownicy w sektorze prywatnym (KP) | 1-miesięczne wynagrodzenie |
| Nauczyciele (Karta Nauczyciela) | do 3-miesięcznego wynagrodzenia |
| Pracownicy samorządowi | od 2 do 6 miesięcy, po co najmniej 10 latach pracy |
| Członkowie korpusu służby cywilnej | od 2 do 6 miesięcy, po co najmniej 10 latach pracy |
| Układ zbiorowy lub regulamin | według zapisów, nie mniej niż w KP |
| Wysokości dla grup szczególnych zależą od stażu i przepisów branżowych. Sprawdź je w aktach właściwych dla twojego zatrudnienia. |
Kiedy pracodawca może odmówić
Najczęstszy spór dotyczy związku z emeryturą. Jeśli pracownik rozwiązał umowę, żeby przejść do innej firmy, a wniosek o emeryturę złożył rok później, odprawy nie będzie. Ważny jest też tryb: przy zwolnieniu dyscyplinarnym prawo do odprawy bywa sporne i zależy od tego, czy zakończenie pracy da się powiązać z przejściem na emeryturę. W takiej sytuacji warto skonsultować sprawę z prawnikiem. O ochronie przed zwolnieniem tuż przed emeryturą piszemy w tekście okres ochronny przed emeryturą.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy wypłaca się odprawę emerytalną?
Najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy. W praktyce często razem z ostatnim wynagrodzeniem.
Czy odprawa emerytalna jest opodatkowana?
Tak, pobiera się zaliczkę na podatek dochodowy. Nie odprowadza się od niej składek na ubezpieczenia społeczne.
Czy odprawa przysługuje przy pracy na pół etatu?
Tak. Liczy się ją od wynagrodzenia przysługującego za niepełny etat.



