Okres ochronny przed emeryturą to jedna z najsilniejszych gwarancji w kodeksie pracy. Przez 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę. Ochrona nie jest jednak bezwarunkowa i nie dotyczy każdego sposobu zakończenia pracy. Sprawdzamy, kiedy działa.
Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.
Kodeks pracy, art. 39
Kiedy zaczyna się okres ochronny
Powszechny wiek emerytalny to 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ochrona zaczyna się więc w dniu 56. urodzin kobiety i 61. urodzin mężczyzny. Drugi warunek to staż, który pozwoli uzyskać emeryturę z chwilą osiągnięcia wieku. W systemie powszechnym emeryturę dostaje się bez wymogu stażu, dlatego dziś ochrona obejmuje w praktyce większość pracowników w tym wieku.
| Pracownik | Wiek emerytalny | Początek ochrony |
|---|---|---|
| Kobieta | 60 lat | 56. urodziny |
| Mężczyzna | 65 lat | 61. urodziny |
Kiedy ochrona nie działa
- Upadłość lub likwidacja pracodawcy — wtedy można wypowiedzieć umowę.
- Zwolnienie dyscyplinarne z art. 52 KP — ochrona dotyczy wypowiedzenia, nie rozwiązania bez wypowiedzenia. Zob. zwolnienie dyscyplinarne.
- Porozumienie stron — wymaga zgody pracownika, więc ochrona go nie blokuje. Zob. rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.
- Wypowiedzenie przez pracownika — pracownik może odejść, kiedy chce.
- Umowa na czas określony, która kończy się z upływem terminu — ochrona nie przedłuża jej trwania.
- Nabycie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Wypowiedzenie zmieniające
Pracodawca może w okresie ochronnym złożyć wypowiedzenie zmieniające warunki pracy lub płacy, ale tylko z ważnych przyczyn, np. przy wprowadzeniu nowych zasad wynagradzania lub utracie przez pracownika uprawnień do wykonywania pracy.
Co, jeśli pracodawca naruszy ochronę
Pracownik może w ciągu 21 dni odwołać się do sądu pracy i żądać przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Przy pracownikach w wieku przedemerytalnym sąd co do zasady przywraca do pracy. Warto też pamiętać o odprawie emerytalnej, która należy się przy przejściu na emeryturę niezależnie od ochrony.
Najczęściej zadawane pytania
Od kiedy liczy się okres ochronny przed emeryturą?
Od dnia, w którym pracownikowi brakuje 4 lata do wieku emerytalnego, czyli od 56. urodzin kobiety i 61. urodzin mężczyzny.
Czy pracownika w okresie ochronnym można zwolnić za porozumieniem stron?
Tak, bo porozumienie wymaga jego zgody. Ochrona dotyczy tylko wypowiedzenia przez pracodawcę.
Czy okres ochronny dotyczy umowy na czas określony?
Chroni przed wypowiedzeniem, ale nie przedłuża umowy, która wygasa z upływem terminu.



